आषाढ अमावस्या म्हणजेच दीप अमावस्या यंदा बुधवार, 12 ऑगस्ट 2026 रोजी साजरी केली जात आहे. महाराष्ट्रात श्रावण सुरू होण्याआधी येणाऱ्या या अमावस्येला घरातील दिवे, समई, पणत्या आणि निरांजन स्वच्छ करून त्यांची पूजा करण्याची परंपरा आहे. प्रकाश, ज्ञान आणि समृद्धीचे प्रतीक मानल्या जाणाऱ्या दीपपूजनासाठी आजचा शुभ काळ आणि पूजा पद्धत जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
पंचांगानुसार, आषाढ अमावस्येची सुरुवात 11 ऑगस्ट 2026 रोजी रात्री 1 वाजून 52 मिनिटांनी झाली असून ही तिथी 12 ऑगस्ट रोजी रात्री 11 वाजून 6 मिनिटांनी संपणार आहे. (Amavasya) त्यामुळे बुधवार, 12 ऑगस्ट रोजी दीप अमावस्या साजरी केली जात आहे. या दिवशी सायंकाळी सूर्यास्ताच्या सुमारास दिवे प्रज्वलित करून त्यांची पूजा करण्याची प्रथा आहे. पंचांगानुसार दीपपूजनासाठी गोधूलिकाळाचा शुभ वेळ सायंकाळी 7 वाजून 8 मिनिटांपासून 7 वाजून 31 मिनिटांपर्यंत आहे.
दीपपूजन करण्यापूर्वी घर आणि देवघराची स्वच्छता करावी. त्यानंतर घरातील समई, पणत्या, निरांजन तसेच इतर दिवे धुऊन स्वच्छ करावेत. दिवे ठेवण्यासाठी पाट किंवा स्वच्छ जागेवर तांदूळ अथवा रांगोळीच्या साहाय्याने आसन तयार करता येते. (Amavasya) त्यावर दिवे मांडून हळद-कुंकू, अक्षता आणि फुले अर्पण करावीत. दिव्यांमध्ये तूप किंवा तेल भरून वात लावावी आणि त्यानंतर दीप प्रज्वलित करून देवी-देवतांचे स्मरण करावे.
दीप अमावस्येला किती दिवे लावावेत, यासाठी सर्व कुटुंबांना लागू होईल असा एकच नियम नाही. अनेक घरांमध्ये उपलब्ध असलेले समई, पणत्या, निरांजन आणि इतर दिवे एकत्र ठेवून त्यांची पूजा केली जाते. (Amavasya) त्यामुळे दिव्यांची संख्या निश्चित करण्यापेक्षा ते स्वच्छ करून श्रद्धेने प्रज्वलित करणे महत्त्वाचे मानले जाते. तसेच संध्याकाळी घराच्या मुख्य प्रवेशद्वाराजवळ दिवा लावण्याची पद्धतही अनेक ठिकाणी आहे. मात्र दिवे कुठे आणि किती लावायचे, याबाबत कुटुंबपरंपरा व स्थानिक रीतिरिवाजांनुसार फरक असू शकतो.
हेही वाचा :
पेट्रोल-डिझेलच्या दरात मोठा बदल? सर्वसामान्याचं टेन्शन वाढलं?
