मध्य पूर्वेतील तणावामुळे जागतिक कच्च्या तेलाच्या बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली आहे. त्याचा परिणाम भारतातील इंधन दरांवरही जाणवत आहे. मात्र परिस्थिती निवळली आणि पुरवठा सुरळीत झाला, (petrol and diesel) तर आगामी काळात कच्च्या तेलाच्या किमती मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकतात. परिणामी भारतात पेट्रोल आणि डिझेल स्वस्त होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे, असा तज्ज्ञांचा अंदाज आहे.
स्वित्झर्लंडमधील ज्युलियस बेअर या प्रमुख वेल्थ मॅनेजमेंट कंपनीचे व्यवस्थापकीय संचालक मार्क मॅथ्यूज यांनी भविष्यात कच्च्या तेलाचा दर प्रति बॅरल जवळपास 60 डॉलरपर्यंत घसरण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे. आनंद राठी फायनान्शियल सर्व्हिसेसचे कार्यकारी संचालक आणि मुख्य अर्थतज्ज्ञ सुजन हजरा यांनीही या अंदाजाला समर्थन दिले आहे. (petrol and diesel) त्यामुळे जागतिक बाजारातील परिस्थिती बदलल्यास भारतातील इंधन दरांनाही त्याचा फायदा होण्याची शक्यता आहे.
जागतिक तेल बाजारात सध्या अतिरिक्त पुरवठ्याची मोठी क्षमता उपलब्ध असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. आखाती देशांमध्ये, विशेषतः सौदी अरेबिया, इराक आणि कुवेत यांच्याकडे अतिरिक्त तेल उत्पादन करण्याची क्षमता आहे. गरज भासल्यास हा अतिरिक्त पुरवठा पुन्हा बाजारात आणला जाऊ शकतो. त्याचबरोबर पश्चिम आशियातील भू-राजकीय परिस्थिती सुधारली, तर इराण आणि रशिया यांच्याकडून सध्या बाजारात उपलब्ध नसलेला काही तेलपुरवठाही पुन्हा सुरू होऊ शकतो.
पश्चिम आशियातील संघर्ष आणि तणाव कमी झाला तसेच आंतरराष्ट्रीय जहाज वाहतुकीचे मार्ग पुन्हा सुरळीत झाले, तर कच्च्या तेलाच्या दरात मोठी घसरण होण्याची शक्यता आहे. मात्र तेलाच्या किमती बराच काळ 60 डॉलरच्या आसपास राहिल्यास त्याचे वेगळे परिणामही होऊ शकतात. OPEC+ देश उत्पादन घटवण्याचा निर्णय घेऊ शकतात. त्याचवेळी उत्पादन खर्च अधिक असलेल्या तेल कंपन्या नव्या गुंतवणुकीवर मर्यादा आणू शकतात. परिणामी बाजारातील पुरवठा कमी होऊन भविष्यात कच्च्या तेलाचे दर पुन्हा वाढण्याची शक्यता राहते.
तेलाच्या किमतींचा अंदाज निश्चितपणे बांधणे सोपे नसल्याचे आंतरराष्ट्रीय अभ्यासकांचे मत आहे. आर्थिक परिस्थिती, भू-राजकीय घडामोडी, बाजारात उपलब्ध असलेले तेल, अतिरिक्त उत्पादन क्षमता, गुंतवणूकदारांची भूमिका आणि मागणी या अनेक घटकांवर तेलाचे दर अवलंबून असतात. त्यामुळे कच्चे तेल स्वस्त झाले तरी त्याचा परिणाम पेट्रोल पंपावरील दरांमध्ये लगेच आणि तितक्याच प्रमाणात दिसेलच असे नाही. सुजन हजरा यांच्या मते, कच्च्या तेलापासून पेट्रोल किंवा डिझेल तयार करून ते ग्राहकांपर्यंत पोहोचवताना अनेक खर्चांचा समावेश होतो. (petrol and diesel) त्यामुळे दरात काही प्रमाणातच घट होण्याची शक्यता असते.
हेही वाचा :
शरद पवार सत्तेत सामील होणार? राष्ट्रवादीच्या बैठकीत काय घडलं?
