सध्या संपूर्ण भारतात उष्णतेची लाट उसळली असून अनेक राज्यांमध्ये पारा ४२ अंश सेल्सिअसच्या पार गेला आहे. दिवस-रात्र जाणवणाऱ्या या भयंकर उकाड्यामुळे केवळ उष्माघाताचीच नव्हे, तर हृदयविकाराचा झटका येण्याची शक्यताही लक्षणीयरीत्या दुणावली आहे. या कडक उन्हात आपल्या काही सवयी आणि शारीरिक बदल हृदयासाठी कसे घातक ठरू शकतात, हे समजून घेणे अत्यंत गरजेचे आहे.
डिहायड्रेशन आणि हृदयावरील अतिरिक्त ताण वाढत्या तापमानात शरीराचे तापमान संतुलित ठेवण्यासाठी आपल्या शरीराला नेहमीपेक्षा जास्त कार्य करावे लागते, ज्याचा थेट भार हृदयावर पडतो. सतत येणाऱ्या घामामुळे शरीरातील पाण्याचे आणि अत्यंत महत्त्वाच्या खनिजांचे प्रमाण वेगाने कमी होते. या प्रक्रियेत रक्तातील गुठळ्या होणे, रक्त घट्ट होणे आणि रक्तदाबात अचानक बदल होणे यांसारख्या गंभीर समस्या निर्माण होतात. (heart attack) ज्या व्यक्तींना आधीपासूनच मधुमेह, उच्च रक्तदाब किंवा इतर हृदयविकार आहेत, त्यांच्यासाठी ही परिस्थिती अधिकच धोकादायक ठरू शकते.
शरीरातील पाण्याची पातळी खालावल्याने डिहायड्रेशनची स्थिती ओढावते, ज्यामुळे घामावाटे मीठ आणि पाण्याचा मोठा अंश शरीराबाहेर फेकला जातो. रक्ताची घनता वाढल्यामुळे हृदयाला संपूर्ण शरीरात रक्तपुरवठा करण्यासाठी अतिशय जास्त मेहनत घ्यावी लागते, आणि याच वाढलेल्या दबावामुळे हार्ट अटॅक येऊ शकतो. शिवाय, शरीराची तापमान नियंत्रण यंत्रणा कोलमडल्यास अचानक रक्तदाब कमी होऊनही धोका उद्भवू शकतो. (heart attack) यावर मात करण्यासाठी दिवसभरात मुबलक प्रमाणात पाणी पिणे आणि नारळपाण्यासारख्या नैसर्गिक पेयांचा आहारात समावेश करणे आवश्यक आहे.
अति व्यायाम आणि उन्हाळ्यातील आवश्यक खबरदारी ग्रीष्म ऋतूमध्ये कडक उन्हामुळे आपले शरीर आधीच तापलेले असते. अशा परिस्थितीत जर आपण क्षमतेपेक्षा जास्त व्यायाम किंवा अति शारीरिक कष्ट केले, तर शरीराचे तापमान नियंत्रित करण्याच्या प्रक्रियेवर मोठा ताण येतो. याचा थेट आणि नकारात्मक परिणाम आपल्या हृदयाच्या कार्यावर होतो. म्हणूनच, उन्हाळ्याच्या दिवसांत मैदानी खेळ खेळताना, धावताना किंवा जड व्यायाम करताना अनेकदा लोकांना अचानक हृदयविकाराचा झटका आल्याच्या घटना घडताना दिसतात.
उष्माघात आणि हृदयावरील हे गंभीर संकट टाळण्यासाठी काही सोप्या नियमांचे काटेकोरपणे पालन करणे गरजेचे आहे. उन्हात घराबाहेर पडताना नेहमी सुती आणि हलक्या रंगाचे कपडे परिधान करावेत. अतिशय निकड असेल तरच घराबाहेर जावे, अन्यथा शक्यतो थंड वातावरणातच राहावे. (heart attack) ज्यांना आधीच हृदयाचे आजार किंवा मधुमेहाचा त्रास आहे, त्यांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आपली औषधे नियमितपणे घ्यावीत. संतुलित आहार आणि पुरेशी काळजी घेतल्यास या प्राणघातक धोक्यांपासून स्वतःचा बचाव करता येऊ शकतो.
हेही वाचा
आता मंत्र्यांसोबत फक्त एकाच व्यक्तीला प्रवेश; मंत्रालयातील गर्दी टाळण्यासाठी महत्त्वाचा निर्णय
हादरवणारी घटना; आंब्याचे आमिष दाखवून अडीच वर्षीय चिमुरडीवर लैंगिक अत्याचार