ऑक्टोबर महिना संपून नोव्हेंबर सुरू होताच आर्थिक व्यवहारांशी संबंधित काही महत्त्वाच्या बाबींकडे लक्ष देणं आवश्यक आहे. पेन्शनधारक, आयकर रिटर्न भरणारे करदाते, बँकेत मुदत ठेव करणारे गुंतवणूकदार आणि एलपीजी सिलिंडर वापरणाऱ्या ग्राहकांसाठी नोव्हेंबर महिना महत्त्वाचा ठरू शकतो. जीवन प्रमाणपत्र जमा करण्याची मुदत, आयटीआर दाखल करण्याची अंतिम तारीख आणि बँकांच्या एफडी व्याजदरांमधील बदल यामुळे अनेकांच्या आर्थिक नियोजनावर परिणाम होऊ शकतो.
सरकारी पेन्शनधारकांना पेन्शन सुरू ठेवण्यासाठी दरवर्षी जीवन प्रमाणपत्र म्हणजेच जीवन प्रमाणपत्र सादर करावं लागतं. बहुतांश पेन्शनधारकांना 1 नोव्हेंबर ते 30 नोव्हेंबर 2026 या कालावधीत हे प्रमाणपत्र जमा करता येईल. मात्र, 80 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या पेन्शनधारकांसाठी ही प्रक्रिया 1 ऑक्टोबरपासून सुरू होते. वेळेत प्रमाणपत्र सादर न केल्यास पेन्शनच्या वितरणात अडचणी येऊ शकतात. (important) त्यामुळे संबंधित पेन्शनधारकांनी मुदतीपूर्वी ही प्रक्रिया पूर्ण करणं महत्त्वाचं आहे. बँकेच्या शाखेत जाऊन किंवा उपलब्ध डिजिटल सुविधांचा वापर करूनही जीवन प्रमाणपत्र सादर करता येतं.
आयकर रिटर्न भरणाऱ्या करदात्यांसाठीही नोव्हेंबरमध्ये महत्त्वाची तारीख आहे. आर्थिक वर्ष 2025-26 म्हणजेच मूल्यांकन वर्ष 2026-27 साठी ज्या करदात्यांना टॅक्स ऑडिट लागू आहे, त्यांच्या आयटीआर दाखल करण्याची अंतिम मुदत 31 ऑक्टोबरवरून 21 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत वाढवण्यात आल्याची माहिती देण्यात आली आहे. मात्र, ही मुदतवाढ सर्व करदात्यांना लागू होत नाही.(important) त्यामुळे करदात्यांनी आपल्याला टॅक्स ऑडिटचे नियम लागू होतात का, हे तपासून घ्यावं. नियमित अंतिम मुदतीत रिटर्न दाखल न केलेल्या पात्र करदात्यांना लागू नियमांनुसार विलंबित रिटर्न दाखल करण्याची संधी मिळू शकते. यासाठी 31 डिसेंबर 2026 ही तारीख महत्त्वाची ठरू शकते. उशिरा रिटर्न दाखल केल्यास विलंब शुल्क लागू होण्याची शक्यता असल्याने करदात्यांनी आयकर विभागाच्या अधिकृत सूचनांची खात्री करावी.
नोव्हेंबरच्या पहिल्या दिवशी एलपीजी गॅस सिलिंडरच्या किमतींकडेही ग्राहकांचं लक्ष असेल. तेल विपणन कंपन्या दर महिन्याच्या सुरुवातीला गॅस सिलिंडरच्या किमतींचा आढावा घेतात. त्यामुळे 1 नोव्हेंबरला घरगुती आणि व्यावसायिक गॅस सिलिंडरच्या दरांमध्ये बदल होण्याची शक्यता आहे. दिवाळीच्या काळात गॅसची मागणी वाढण्याची शक्यता असल्याने ग्राहकांना दरांबाबत उत्सुकता आहे. मात्र, सिलिंडरचे दर वाढणार की कमी होणार, हे संबंधित कंपन्यांच्या अधिकृत घोषणेनंतरच स्पष्ट होईल.
दरम्यान, बँकेत फिक्स्ड डिपॉझिट म्हणजेच एफडी करणाऱ्या ग्राहकांनीही व्याजदरांमधील बदलांवर लक्ष ठेवणं आवश्यक आहे. रिझर्व्ह बँकेच्या रेपो दरातील बदल आणि बँकांची आर्थिक धोरणं यांचा एफडीच्या व्याजदरांवर परिणाम होऊ शकतो. काही बँका निवडक मुदतीच्या ठेवींवरील व्याजदरात बदल करू शकतात. मात्र, 1 नोव्हेंबरपासून सर्वच बँकांचे व्याजदर बदलतील, असं नाही. प्रत्येक बँकेचे दर ठेवीचा कालावधी, रक्कम आणि ग्राहकाच्या श्रेणीनुसार वेगवेगळे असू शकतात. (important) त्यामुळे एफडीमध्ये गुंतवणूक करण्यापूर्वी संबंधित बँकेच्या अधिकृत वेबसाइटवर नवीन व्याजदर आणि योजनेच्या अटी तपासणं गरजेचं आहे.एकूणच, नोव्हेंबर महिन्याच्या सुरुवातीला पेन्शनधारक, करदाते आणि गुंतवणूकदारांनी महत्त्वाच्या आर्थिक तारखा आणि अधिकृत घोषणांकडे लक्ष द्यावं. कोणताही आर्थिक निर्णय घेण्यापूर्वी संबंधित सरकारी विभाग किंवा बँकेकडून माहितीची खात्री करून घेतल्यास अनावश्यक अडचणी टाळता येऊ शकतात.
हेही वाचा :
देवेंद्र फडणवीस यांचाही गेम होणार होता मनोज जरांगे यांचा आणखी एक अ‍ॅटम बॉम्ब मोठी खळबळ
