हिंदू धर्मातील सर्वात पवित्र आणि आध्यात्मिक महत्त्व असलेल्या सणांपैकी एक म्हणजे (festival) महाशिवरात्री. दरवर्षी फाल्गुन महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील चतुर्दशी तिथीला हा सण साजरा केला जातो. यंदा हा पवित्र दिवस रविवार, 15 फेब्रुवारी रोजी येत असून देशभरातील शिवभक्तांमध्ये मोठा उत्साह पाहायला मिळत आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार या दिवशी भगवान शिव निराकार रूपात प्रकट झाले तसेच भगवान शिव आणि देवी पार्वती यांचा दिव्य विवाह झाला. त्यामुळे या दिवसाला अत्यंत शुभ आणि पुण्यदायी मानले जाते.
महाशिवरात्री हा केवळ सण नसून तो आत्मशुद्धी, संयम आणि साधनेचा (festival) दिवस मानला जातो. या दिवशी विधीपूर्वक भगवान शिवाची पूजा, उपवास आणि रात्रभर जागरण केल्यास मनोकामना पूर्ण होतात, रोगांपासून मुक्ती मिळते आणि मोक्षप्राप्तीचा मार्ग सुलभ होतो, अशी श्रद्धा आहे. ग्रह-नक्षत्रांच्या अशुभ प्रभावांपासूनही मुक्ती मिळते आणि महादेवाच्या कृपेने जीवनातील अडथळे दूर होतात, असे भक्त मानतात.
या दिवशी शिवलिंगावर अभिषेक करण्यास (festival) विशेष महत्त्व आहे. दूध, दही, तूप, मध आणि साखर यांचे पंचामृत तयार करून शिवलिंगाला अभिषेक केला जातो. ‘ॐ नमः शिवाय’ या मंत्राचा जप करत भक्त भगवान शिवाची आराधना करतात. ब्रह्ममुहूर्तावर उठून स्नान करून स्वच्छ वस्त्र परिधान करणे आणि मन शुद्ध ठेवणे अत्यंत आवश्यक मानले जाते. अनेकजण दिवसभर उपवास करून रात्री जागरण करतात तसेच शिवपुराण किंवा शिवस्तोत्राचे पठण करतात. गरजूंना अन्न, वस्त्र किंवा धनदान केल्याने पुण्य प्राप्त होते, अशी श्रद्धा आहे.
महाशिवरात्रीला भगवान शंकरांना विविध नैवेद्य अर्पण करण्याची (festival) प्रथा आहे. थंडाई, मखान्याची खीर, लस्सी, मालपुआ, हलवा आणि हंगामी फळे अर्पण केली जातात. काही ठिकाणी भांगयुक्त नैवेद्यही अर्पण केला जातो, कारण भगवान शिवांना तो प्रिय मानला जातो. रवा किंवा बकव्हीटच्या पिठाची खीर बनवून अर्पण करण्याची प्रथाही आहे. विभूती अर्पण करणे हे वैराग्य आणि आध्यात्मिक उन्नतीचे प्रतीक मानले जाते.
या पवित्र दिवशी काही (festival) नियमांचे पालन करणे आवश्यक मानले जाते. वाद-विवाद टाळणे, घरात शांतता राखणे आणि मनात नकारात्मक विचार न ठेवणे हे महत्त्वाचे आहे. तामसिक अन्न, मांसाहार, मद्य तसेच कांदा-लसूण यांचे सेवन टाळावे. शिवपूजेत तुळशीची पाने अर्पण करू नयेत, अशी मान्यता आहे. शिवलिंगावर शंखाचे पाणी अर्पण करणेही टाळावे. खोटे बोलणे, रागावणे किंवा कोणाचा अपमान करणे हेही निषिद्ध मानले जाते. तुटलेली फुले किंवा शिळा नैवेद्य वापरणे टाळावे.
महाशिवरात्रीच्या रात्री चार प्रहरांमध्ये (festival) पूजा केली जाते. त्यामुळे या दिवशी झोप टाळून भक्तिभावाने जागरण करण्यास विशेष महत्त्व आहे. श्रद्धा, संयम आणि भक्तिभावाने केलेली पूजा भगवान शिवाला अत्यंत प्रिय असून त्यांच्या कृपेने जीवनात सुख, शांती आणि समृद्धी नांदते, अशी भक्तांची अढळ श्रद्धा आहे.
हेही वाचा :
मुलांसाठी विज्ञान-समर्थित आरोग्यपूरक: ‘वासु सुवर्णप्राशन ड्रॉप्स’चे फायदे आता क्लिनिकली मान्य
कुंडलीतील बुध ग्रह कमकुवत झाल्यास आयुष्यावर कसा होतो परिणाम ?
मोठी बातमी! एकनाथ खडसेंच्या अडचणी वाढल्या, सावदा पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल, नेमकं काय आहे प्रकरण?