ऑक्टोबरमध्ये जाणवणाऱ्या उष्णतेचा चटका यंदा सप्टेंबरअखेरपासूनच जाणवण्याची शक्यता आहे. भारतीय हवामान खात्याने दिलेल्या दीर्घकालीन अंदाजानुसार, ऑक्टोबरच्या पहिल्या तीन आठवड्यांत राज्यातील कमाल आणि किमान तापमान सरासरीपेक्षा अधिक राहण्याचे संकेत आहेत.
देशातून मान्सूनची माघार वेगाने सुरू झाली आहे. पंजाब, हरियाणा, राजस्थानचा आणखी काही भाग, संपूर्ण दिल्ली, तसेच उत्तर प्रदेश आणि गुजरातच्या काही भागांतून २३ सप्टेंबरला मान्सूनने माघार घेतली. त्यामुळे पावसाळी वातावरण कमी होत असताना राज्यात तापमानवाढीची चाहूल लागली आहे. सध्या बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाच्या क्षेत्रामुळे अरबी समुद्रातून आर्द्रता खेचली जात असल्याने महाराष्ट्रात काही भागांत पाऊस होत आहे. (temperatures) त्यामुळे उष्णतेची तीव्रता अद्याप फारशी जाणवत नसली, तरी ऑक्टोबरच्या सुरुवातीपासून परिस्थितीत बदल होण्याची शक्यता आहे.
ऑक्टोबरच्या सुरुवातीपासून तापमानवाढ हवामान खात्याने २५ सप्टेंबर ते १ ऑक्टोबर, २ ते ८ ऑक्टोबर, ९ ते १५ ऑक्टोबर आणि १६ ते २२ ऑक्टोबर या चार कालावधींसाठी कमाल आणि किमान तापमानाचा अंदाज व्यक्त केला आहे. या अंदाजानुसार, ऑक्टोबरमध्ये राज्यातील कमाल (temperatures) तसेच किमान तापमान सरासरीपेक्षा अधिक राहण्याची शक्यता आहे. २५ सप्टेंबर ते १ ऑक्टोबर या कालावधीत विदर्भ आणि मराठवाड्यात काही भागांत पावसाची शक्यता असल्याने तापमानवाढीपासून काहीसा दिलासा मिळू शकतो. मात्र, २ ऑक्टोबरनंतर पावसाचा प्रभाव कमी होत गेल्यास तापमानाचा पारा पुन्हा चढण्याची शक्यता आहे. विशेषतः कोकण किनारपट्टीवर कमाल तापमान अधिक राहण्याचे संकेत असून, त्याचा परिणाम पुढील काळात राज्याच्या इतर भागांतही जाणवू शकतो.
उष्णतेची तीव्रता केवळ दिवसाच्या कमाल तापमानावर अवलंबून नसते. रात्रीचे किमान तापमान वाढल्यास उकाड्याची जाणीव अधिक होते. हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, ८ ऑक्टोबरपर्यंत कोकण किनारपट्टीवरील किमान तापमानात मोठी वाढ होण्याची शक्यता कमी आहे. मात्र, त्यानंतर किमान तापमानाचाही पारा चढण्याचे संकेत आहेत. त्यामुळे ऑक्टोबरच्या दुसऱ्या आणि तिसऱ्या आठवड्यात दिवसा उष्णता आणि रात्री तुलनेने अधिक तापमान अशी स्थिती काही भागांत निर्माण होऊ शकते. अर्थात, स्थानिक पाऊस, आर्द्रता आणि वाऱ्याची स्थिती यामुळे तापमानात तात्पुरते चढ-उतार होऊ शकतात.
वायव्य भारतात उष्णतेचा अधिक प्रभाव १ ते ७ ऑक्टोबर या कालावधीत वायव्य भारत, लगतचा मध्य भारत आणि पूर्व भारतातील काही भागांतून मान्सूनची माघार होण्याची शक्यता आहे. मान्सूनची माघार आणि पावसाचे प्रमाण कमी झाल्यानंतर या भागांमध्ये तापमानवाढीचा परिणाम अधिक स्पष्टपणे जाणवू शकतो. देशाच्या पूर्व भागात आणि गंगेच्या खोऱ्यात १ ऑक्टोबरपर्यंत सरासरीपेक्षा अधिक पावसाची शक्यता आहे. मात्र, त्यानंतर देशातील अनेक भागांत पावसाचे प्रमाण कमी राहण्याची शक्यता असल्याने तापमान वाढण्यास पोषक वातावरण तयार होऊ शकते. विशेषतः वायव्य भारतात सरासरीपेक्षा दोन ते चार अंशांनी अधिक तापमानाची स्थिती काही भागांत निर्माण होण्याचे संकेत आहेत.
‘ऑक्टोबर हिट’ची चाहूल लवकरच मान्सूनची माघार, पावसाचे घटते प्रमाण आणि वाढते कमाल-किमान तापमान यामुळे ऑक्टोबरच्या सुरुवातीपासून राज्यात उकाडा वाढण्याची शक्यता आहे. सध्या सुरू असलेल्या पावसामुळे तापमानवाढीची तीव्रता काहीशी कमी जाणवत असली, तरी ऑक्टोबरमध्ये पावसाचा प्रभाव कमी झाल्यानंतर ‘ऑक्टोबर हिट’चा अनुभव अधिक स्पष्ट होऊ शकतो. मात्र, हा दीर्घकालीन अंदाज असल्याने प्रत्यक्ष तापमानावर स्थानिक हवामान परिस्थितीचा परिणाम होणार आहे. (temperatures) त्यामुळे ऑक्टोबरच्या प्रत्येक टप्प्यातील तापमानाची स्थिती पुढील अद्ययावत हवामान अंदाजातून अधिक स्पष्ट होईल.
हेही वाचा :
सप्टेंबर महिना संपत आला, ऑगस्टचा हफ्ता कधी जमा होणार? लाडक्या बहिणींसाठी महत्त्वाची अपडेट?
सरकारला सदबुद्धी देवो शरद पवारांचा शनिवारी मोर्चा दुष्काळ दौऱ्यापूर्वीच सरकारला घेरणार?
बँक ग्राहकांसाठी मोठी बातमी सलग 3 दिवस बँका बंद, कामं आधीच उरकून घ्या?
