भारत हा एक कृषीप्रधान देश आहे आणि या देशाच्या नकाशावर महाराष्ट्र हे कृषी क्षेत्रातील महत्वाचे राज्य म्हणून ओळखले जाते. दरवर्षी १ जुलैला संपूर्ण महाराष्ट्रात ‘कृषी दिन’ मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. हा दिवस महाराष्ट्राच्या शेतीला आधुनिकतेची दिशा देणारे हरितक्रांतीचे प्रणेते वसंतराव नाईक यांच्या स्मृती जपण्याचा आणि मातीशी इमान राखणाऱ्या बळीराजाचा सन्मान करण्याचा सोहळा आहे.एकीकडे आज संपूर्ण राज्यात ‘महाराष्ट्र कृषी दिन’ मोठ्या उत्साहात साजरा होत असताना, दुसरीकडे मात्र राज्यातील बळीराजा अस्मानी संकटाच्या गर्तेत सापडला आहे. चालू २०२६ च्या खरीप हंगामात पावसाने दडी मारल्यामुळे राज्यातील अनेक भागांत पेरण्या थांबल्या आहेत, (Maharashtra) तर काही ठिकाणी पेरणी वाया जाण्याच्या भीतीने शेतकरी चिंतेत आहे.
कृषी दिनाचा नेमका इतिहास काय आहे महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री आणि राज्यातील हरितक्रांतीचे जनक वसंतराव फुलसिंग नाईक यांच्या जयंतीनिमित्त दरवर्षी १ जुलै हा दिवस ‘महाराष्ट्र कृषी दिन’ म्हणून साजरा केला जातो.वसंतराव नाईक यांचा जन्म १ जुलै १९१३ या दिवशी झाला. त्यांनी १९६३ ते १९७५ या प्रदीर्घ काळात महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्रीपद भूषवले. ज्या काळात देश अन्नधान्याच्या तुटवड्याचा सामना करत होता, त्या काळात वसंतराव नाईक यांनी शेती क्षेत्राला सर्वोच्च प्राधान्य दिले. (Maharashtra) त्यांनी राज्याला धान्याच्या बाबतीत फक्त स्वावलंबी बनवले नाही, तर कापूस, ऊस आणि फलोत्पादनात महाराष्ट्राचा पाया रचला. त्यांच्या याच ऐतिहासिक योगदानामुळे त्यांचा जन्मदिवस ‘कृषी दिन’ म्हणून घोषित करण्यात आला. मुख्यमंत्री असताना वसंतराव नाईक यांनी विधिमंडळात जाहीर केले होते की, “जर येत्या २ वर्षांत महाराष्ट्र अन्नधान्याच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण झाला नाही, तर मी स्वतः जाहीर फाशी घेईन.” त्यांच्या या दृढनिश्चयामुळे राज्यात कृषी क्रांती घडून आली.
प्रगतीशील शेतकऱ्यांचा गौरव: कृषी दिनानिमित्त राज्यभरात वेगवेगळ्या कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. शेती क्षेत्रात नवनवीन प्रयोग करणाऱ्या आणि उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या शेतकऱ्यांना ‘कृषीभूषण’ (Maharashtra) सारख्या विविध पुरस्कारांनी सन्मानित केले जाते. समस्यांवर उपाय शोधण्याचे व्यासपीठ: सध्या शेतकरी ओला दुष्काळ, कोरडा दुष्काळ, अवकाळी पाऊस आणि बदलत्या हवामानासारख्या संकटांशी दोन हात करत आहे. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येचा वाढता आकडा रोखण्यासाठी आणि त्यांच्या प्रश्नांवर ठोस तोडगा काढण्यासाठी हा दिवस एक महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून देतो.कृतज्ञतेचा सोहळा: भारतीय टपाल विभागानेही शेत, शेतकरी आणि शेतातील प्राणी या थीमवर टपाल तिकिटे काढून या दिवसाचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे.आज शेती केवळ पारंपरिक राहिलेली नाही. ड्रोन तंत्रज्ञान, माती परीक्षण, हवामान अंदाज आणि थेट ऑनलाईन बाजारपेठ यामुळे शेती हायटेक होत आहे. कृषी दिन हा आधुनिक तंत्रज्ञान थेट बांधावर पोहोचवण्याची आणि नव्या पिढीला शेतीकडे अभिमानाने पाहण्याची प्रेरणा देणारा दिवस आहे. हा दिवस आपल्याला जाणीव करून देतो की, संकट कितीही मोठे असले तरी खंबीरपणे उभा राहणारा आपला बळीराजाच या देशाचा खरा कणा आहे !
हेही वाचा :
मी बोलायला लागलो, तर सहन होणार नाही..!
महाबळेश्वरला जाताय तर सावधान पर्यटकांसाठी प्रसिद्ध पॉईंट बंद?
Jio आणि Airtel यूजर्स सावधान Gmail खात्याबाबतची ही चूक ठरू शकते धोकादायक?
