मनोरंजन विश्वातून एक धक्कादायक बातमी समोर आली आहे. मराठी नाट्यसृष्टीच्या उभारणीत मोलाचे योगदान देणाऱ्या आणि समांतर चित्रपट क्षेत्रात आपल्या अभिनयाचा व दिग्दर्शनाचा ठसा उमटवणाऱ्या ज्येष्ठ कलावंत विजया मेहता यांचं निधन झालं. वयाच्या ९२ व्या वर्षी मुंबई येथील स्वतःच्या निवासस्थानी वृद्धापकाळाने दुःखद निधन झाले. (entertainment) त्यांच्या जाण्याने संपूर्ण कलाविश्वात तीव्र शोक व्यक्त केला जात असून, मराठी प्रायोगिक रंगभूमीच्या इतिहासातील एका सुवर्णकाळाची अखेर झाली आहे. नाटक आणि सिनेमामध्ये विषयाची सखोलता आणि सादरीकरणाची अभिनवता आणणाऱ्या विजयाताईंना नाटक क्षेत्रात सर्वजण अत्यंत आदराने ‘बाई’ म्हणून संबोधित असत.
रंगायन चळवळ आणि मराठी रंगभूमीचा सुवर्णकाळ विजया मेहता यांनी १९६० च्या दशकामध्ये मराठी नाटकांना एका वेगळ्या उंचीवर नेण्यासाठी विजय तेंडुलकर , अरविंद देशपांडे आणि डॉ. श्रीराम लागू यांच्या सोबतीने ‘रंगायन’ या प्रायोगिक नाट्य चळवळीचा पाया रचला. या क्रांतिकारी संस्थेच्या माध्यमातून महाराष्ट्रात प्रायोगिक नाटकांची एक सशक्त लाट निर्माण झाली, ज्याने मराठी साहित्याला जागतिक पातळीवर एक अत्यंत आधुनिक आणि वैचारिक ओळख मिळवून दिली.रंगभूमीचे चालते-बोलते विद्यापीठ मानल्या गेलेल्या विजयाताईंनी आपल्या प्रदीर्घ प्रवासात कलाकारांच्या अनेक पिढ्या संस्कारित केल्या आणि घडवल्या. केवळ दिग्दर्शनच नव्हे, तर ‘सुंदर मी होणार’, ‘संशयकल्लोळ’ आणि ‘तुझे आहे तुजपाशी’ यांसारख्या (entertainment) अनेक अजरामर नाटकांमध्ये त्यांनी साकारलेल्या भूमिका आजही प्रेक्षकांच्या स्मरणात आहेत. अभिनयाच्या क्षेत्रातील त्यांचा हा प्रवास मराठी नाट्यसृष्टीला समृद्ध करणारा ठरला.
समांतर सिनेसृष्टीतील कामगिरी आणि मानाचे पुरस्कार नाटकांसोबतच त्यांनी समांतर चित्रपटसृष्टीतही स्वतःचे अढळ स्थान निर्माण केले, (entertainment) ज्यामध्ये ‘पार्टी’ या चित्रपटातील त्यांचा अभिनय प्रचंड नावाजला गेला. याशिवाय त्यांनी दिग्दर्शित केलेले ‘रावसाहेब’ आणि ‘पेस्तनजी’ हे चित्रपट भारतीय सिनेसृष्टीतील उत्कृष्ट कलाकृती मानले जातात. त्यांनी आपल्या जीवनावर ‘झिम्मा’ नावाचे आत्मचरित्र लिहिले असून, अनेक समीक्षकांच्या मते हे केवळ वैयक्तिक पुस्तक नसून तो मराठी रंगभूमीचा चालता-बोलता इतिहास आहे. आपल्या संपूर्ण आयुष्यात कलासाधना करणाऱ्या विजयाताईंना भारत सरकारकडून ‘पद्मश्री’ हा सर्वोच्च नागरी सन्मान देऊन गौरवण्यात आले होते. याव्यतिरिक्त त्यांना संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार , विष्णूदास भावे सुवर्णपदक , महाराष्ट्र शासनाचा नटवर्य प्रभाकर पणशीकर पुरस्कार आणि नाट्यदर्पण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते. त्यांच्या ‘झिम्मा’ या पुस्तकाला महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा लक्ष्मीबाई टिळक पुरस्कार आणि भैरूरतन दमाणी साहित्य पुरस्कार मिळाला, तर त्यांना रूपवेध प्रतिष्ठानचा तन्वीर सन्मान देखील प्रदान करण्यात आला होता.
हेही वाचा :
मी बोलायला लागलो, तर सहन होणार नाही..!
महाबळेश्वरला जाताय तर सावधान पर्यटकांसाठी प्रसिद्ध पॉईंट बंद?
Jio आणि Airtel यूजर्स सावधान Gmail खात्याबाबतची ही चूक ठरू शकते धोकादायक?
