शिक्षण क्षेत्रातील कथित गैरव्यवहार आणि ‘नीट’ परीक्षांमधील पेपरफुटीच्या प्रकरणाविरोधात राजधानी दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे २८ जूनपासून आमरण उपोषणाला बसलेले प्रसिद्ध पर्यावरणवादी व सामाजिक कार्यकर्ते सोनम वांगचुक (worrisome) यांची प्रकृती चिंताजनक पातळीवर पोहोचली आहे. उपोषणाचा प्रदीर्घ काळ उलटून गेल्याने त्यांची प्रकृती आता “अत्यंत गंभीर” झाली असून, हे आंदोलन असेच पुढे सुरू राहिल्यास त्यांच्या शरीरातील महत्त्वाच्या अवयवांना कायमस्वरूपी दुखापत होऊ शकते, असा धोक्याचा इशारा डॉक्टरांच्या वैद्यकीय पथकाने दिला आहे. देशातील विविध विरोधी पक्षांचे नेते आणि सामाजिक संस्थांनी त्यांना उपोषण मागे घेण्याची विनंती केली असली, तरी सरकारकडून ठोस पावले उचलली जात नाही तोपर्यंत माघार घेणार नाही, या भूमिकेवर वांगचुक ठाम आहेत.
वजन ९ किलोने घटले; शरीराने ऊर्जा मिळवण्यासाठी स्नायूंचे विघटन सुरू केल्याचे डॉक्टरांचे निरीक्षण वांगचुक यांच्यावर २४ तास लक्ष ठेवणाऱ्या वैद्यकीय पथकाचे प्रमुख डॉ. सतीश लाम्बा यांनी त्यांच्या आरोग्याविषयी अत्यंत धक्कादायक माहिती दिली आहे. २८ जूनपासून सुरू असलेल्या उपोषणामुळे वांगचुक यांचे वजन तब्बल ९ किलोपेक्षा जास्त घटले असून, ते आता अवघे ५६.९ किलो झाले आहे. वैद्यकीय विश्लेषणानुसार, दीर्घकाळ अन्न न मिळाल्यामुळे वांगचुक यांच्या शरीराने सुरुवातीला ग्लुकोज आणि त्यानंतर साठवलेल्या चरबीचा ऊर्जा म्हणून वापर केला. मात्र, आता हा साठाही संपुष्टात आल्याने शरीराने जिवंत राहण्यासाठी स्वतःच्याच स्नायूंचे विघटन करून ऊर्जा मिळवण्यास सुरुवात केली आहे. (worrisome) त्यांच्या शरीरातील कीटोनचे प्रमाण ३+ पर्यंत वाढले होते, जे अतिरिक्त पाण्यामुळे २+ वर आले असले तरी अजूनही धोक्याच्या पातळीवर आहे. तसेच, युरिक ॲसिडची पातळी कमालीची वाढल्याने त्यांचे हृदय, मूत्रपिंड आणि यकृत निकामी होण्याचा मोठा धोका निर्माण झाला आहे.
दिल्ली उच्च न्यायालयाकडून चिंता व्यक्त; दररोज वैद्यकीय तपासणी करण्याचे निर्देश सोनम वांगचुक यांच्या वेगाने खालावत जाणाऱ्या आरोग्याचा मुद्दा आता दिल्ली उच्च न्यायालया समोर आला आहे. यावर सुनावणी करताना न्यायालयाने अत्यंत महत्त्वाचे निरीक्षण नोंदवले की, “देशातील प्रत्येक नागरिकाचा जीव हा अत्यंत मौल्यवान आहे. त्यामुळे वांगचुक यांना तातडीने आवश्यक ती सर्व वैद्यकीय मदत आणि उपचार मिळवून देणे हे शासनाचे मूलभूत कर्तव्य आहे.”उच्च न्यायालयाने प्रशासनाला वांगचुक यांची दररोज सखोल वैद्यकीय तपासणी करण्याचे आणि आणीबाणीच्या प्रसंगी त्वरित रुग्णालयात दाखल करून उपचार करण्याचे कडक निर्देश दिले आहेत. या सुनावणी दरम्यान केंद्र आणि दिल्ली सरकारच्या वतीने बाजू मांडताना सॉलिसिटर जनरल तुषार मेहता यांनी स्पष्ट केले की, वांगचुक यांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यास आणि नियमित वैद्यकीय तपासणी करण्यास सरकारची कोणतीही हरकत नाही. जीवाला तात्काळ धोका नाही; २० जुलैच्या संसद मोर्चावर लक्ष केंद्रित करण्याचे वांगचुक यांचे आवाहन
शरीरात तीव्र अशक्तपणा आलेला असताना आणि स्नायूंची झीज होत असतानाही सोनम वांगचुक यांनी आपला लढा मागे घेण्यास स्पष्ट नकार दिला आहे. (worrisome) त्यांनी एका व्हिडिओ संदेशाद्वारे चाहत्यांशी संवाद साधताना सांगितले की, “सध्या माझ्या जीवाला तात्काळ कोणताही धोका निर्माण झालेला नाही. माझे हृदय आणि इतर अंतर्गत अवयव अजूनही सक्षमपणे कार्यरत आहेत आणि मी हा सत्याग्रह आणखी काही दिवस पुढे नेऊ शकतो.” कोणत्याही ठोस आश्वासनाशिवाय उपोषण सोडल्यास आंदोलनाचा चुकीचा संदेश जाईल, असे त्यांचे मत आहे. यासोबतच, त्यांनी कार्यकर्त्यांना आवाहन केले आहे की, माझ्या उपोषणाची काळजी करण्यापेक्षा आगामी २० जुलै रोजी आयोजित करण्यात आलेल्या ‘जंतर-मंतर ते संसद’ या भव्य निषेध मोर्चाला यशस्वी करण्यासाठी सर्वांनी ताकद लावावी.
‘कॉकरोच जनता पार्टी’ आणि विद्यार्थ्यांच्या मागण्यांसाठी सत्याग्रह सध्या देशात शिक्षण क्षेत्रातील विश्वासार्हतेवरून मोठे वादळ निर्माण झाले आहे. ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ या संघटनेने केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याची मागणी करत हे आंदोलन उभारले आहे. विविध राष्ट्रीय पातळीवरील परीक्षांमध्ये झालेल्या कथित अनियमितता आणि विशेषतः ‘नीट’ परीक्षेची प्रश्नपत्रिका फुटल्यामुळे लाखो विद्यार्थ्यांचे भविष्य टांगणीला लागले आहे. याच विद्यार्थ्यांच्या हक्कासाठी सोनम वांगचुक २८ जूनपासून जंतर-मंतरवर ठाण मांडून बसले असून, केंद्र सरकारने या विषयावर अधिकृत चर्चा सुरू करेपर्यंत आपला हा शांततापूर्ण सत्याग्रह सुरूच राहील, असा निर्धार त्यांनी व्यक्त केला आहे.
हेही वाचा :
पेट्रोल डिझेल स्वस्त झालं की महाग? वाचा आजचे लेटेस्ट रेट?
