Donald Trump यांच्या नेतृत्वाखाली अमेरिकेने इराणविरुद्ध (new measures) उचललेल्या नव्या पावलामुळे पश्चिम आशियातील तणाव पुन्हा एकदा शिगेला पोहोचला आहे. अणु कार्यक्रमाच्या मुद्द्यावर सुरू असलेल्या शांतता चर्चांचा निष्फळ शेवट झाल्यानंतर अमेरिकेने Strait of Hormuz या अत्यंत महत्त्वाच्या समुद्री मार्गावर नाकेबंदी लागू करण्याचा निर्णय जाहीर केला आहे. या घोषणेमुळे जागतिक पातळीवर खळबळ उडाली असून ऊर्जा बाजारपेठांवर त्याचे तात्काळ परिणाम दिसू लागले आहेत.
अमेरिकेच्या लष्करी यंत्रणेतील United States Central Command ने दिलेल्या माहितीनुसार, ही नाकेबंदी इराणी बंदरांमध्ये येणाऱ्या आणि तेथून बाहेर जाणाऱ्या सर्व जहाजांवर लागू असेल. मात्र, इतर देशांच्या जहाजांच्या मुक्त वाहतुकीत अडथळा आणला जाणार नसल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे. तरीही या कारवाईमुळे फारसच्या आखातातील समुद्री मार्गांवर अनिश्चिततेचे सावट पसरले आहे.
ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर दिलेल्या प्रतिक्रियेत इराणवर थेट आरोप करताना सांगितले की, आंतरराष्ट्रीय जलक्षेत्रात अवैध टोल वसूल करणाऱ्या जहाजांवर कठोर कारवाई केली जाईल. तसेच आवश्यक असल्यास इराणविरुद्ध आणखी कठोर पावले उचलण्यास अमेरिका तयार असल्याचा इशाराही त्यांनी दिला आहे. या वक्तव्यामुळे दोन्ही देशांमधील संघर्ष अधिक तीव्र होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
Strait of Hormuz हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेलवाहतूक मार्ग मानला जातो. जागतिक तेल पुरवठ्याच्या सुमारे २० टक्के हिस्सा या अरुंद मार्गातून जात असल्यामुळे येथे निर्माण होणारा कोणताही अडथळा थेट आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठांवर परिणाम करतो. सध्याच्या घडामोडींमुळे कच्च्या तेलाच्या किंमतीत झपाट्याने वाढ होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
या पार्श्वभूमीवर India साठी परिस्थिती अधिक संवेदनशील ठरू शकते. भारत मोठ्या प्रमाणात आयात केलेल्या तेलावर अवलंबून असल्याने पुरवठा साखळीतील कोणतीही अडचण देशाच्या अर्थव्यवस्थेला फटका देऊ शकते. त्यामुळे भारताने पर्यायी स्रोतांकडे वळण्याची रणनीती आखण्यास सुरुवात केली आहे.
दरम्यान, भारताचे परराष्ट्र मंत्री S. Jaishankar यांनी United Arab Emirates मधील नेतृत्वाशी चर्चा करत परिस्थितीवर लक्ष ठेवले आहे. ऊर्जा सुरक्षिततेच्या दृष्टीने भारत विविध देशांमधून कच्चे तेल खरेदी करण्याचा पर्याय सक्रिय करत आहे.
पश्चिम आशियातील सुरू असलेल्या संघर्षामुळे आधीच मोठ्या प्रमाणावर मानवी आणि आर्थिक नुकसान झाले आहे. विविध देशांतील पायाभूत सुविधांवर झालेल्या हल्ल्यांमुळे दीर्घकालीन परिणाम होण्याची शक्यता आहे. या सगळ्या घडामोडींमुळे जागतिक अर्थव्यवस्था आणि भू-राजकीय समीकरणे नव्या वळणावर येण्याची चिन्हे दिसत आहेत.
हे ही वाचा;
एसटी प्रवास महागणार, हंगामी वाढ १५ एप्रिलपासून; किती रुपयांनी वाढले आकडेवारी आली
सहलीला गेली अन् घात झाला, 15 वर्षांच्या मुलीचा दरीत सापडला मृतदेह, पालकांनो ‘या’ 5 चुका टाळा
८व्या वेतन आयोगाबाबत महत्वाची अपडेट, कोणत्या फॉर्म्युलानुसार पगार किती रुपायांनी वाढणार?