भारताचा शेजारी देश पाकिस्तान आणि भारतातील संबंध अनेक दशकांपासून (atmosphere) तणावपूर्ण राहिले आहेत. जम्मू-काश्मीरमधील पहलगाम येथे झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने केलेल्या कारवाईमुळे दोन्ही देशांतील वातावरण आणखी तापले. या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानमधील अंतर्गत सामाजिक आणि धार्मिक परिस्थितीही पुन्हा चर्चेत आली आहे.
पाकिस्तान हे इस्लामिक प्रजासत्ताक असून तेथे मुस्लिम बहुसंख्य आहेत. अधिकृत आकडेवारीनुसार हिंदू समाजाची लोकसंख्या सुमारे 1.6 ते 2 टक्क्यांच्या दरम्यान आहे.
विशेषतः सिंध प्रांतात हिंदू समुदायाची लक्षणीय उपस्थिती (atmosphere) आहे. अनेक मानवाधिकार संघटना पाकिस्तानातील अल्पसंख्यांकांवरील कथित भेदभाव, जबरदस्ती धर्मांतर आणि अल्पवयीन मुलींच्या विवाहाच्या घटनांबाबत सातत्याने चिंता व्यक्त करत आल्या आहेत.
या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानमधील मद्यविक्री धोरण विशेष लक्षवेधी ठरते. पाकिस्तानमध्ये मुस्लिम नागरिकांना दारू खरेदी आणि विक्री करण्यास कायद्याने बंदी आहे. मात्र गैर-मुस्लिम नागरिकांना, विशेषतः हिंदू आणि ख्रिश्चन समुदायातील व्यक्तींना, परवानाधारक स्वरूपात मद्यविक्रीचा व्यवसाय करण्याची परवानगी दिली जाते. काही प्रकरणांमध्ये परदेशी नागरिकांनाही परवाने दिले जातात. त्यामुळे देशातील बहुतांश अधिकृत दारू दुकाने अल्पसंख्यांक समुदायाच्या मालकीची असल्याचे दिसून येते.
सिंध आणि बलुचिस्तान प्रांतात अशा दुकानांची (atmosphere) संख्या तुलनेने जास्त आहे, तर पंजाब आणि खैबर पख्तूनख्वा येथे नियम अधिक कडक आहेत. आर्थिक दृष्ट्या पाहता, पाकिस्तान सरकारला या विक्रीतून मोठ्या प्रमाणावर महसूल मिळतो. आर्थिक वर्ष 2023-24 मध्ये मद्यविक्रीतून अब्जावधी पाकिस्तानी रुपयांचा महसूल जमा झाल्याची नोंद आहे, आणि काही प्रांतांमध्ये महसुलात लक्षणीय वाढही झाल्याचे अहवाल सांगतात.
मानवाधिकार कार्यकर्त्यांच्या मते, अल्पसंख्यांक (atmosphere) समुदायातील अनेक कुटुंबे आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल असल्यामुळे त्यांना मर्यादित पर्याय उपलब्ध असतात आणि त्यामुळे ते या व्यवसायाकडे वळतात. दुसरीकडे, परवानाधारक दुकानांमधून चांगली कमाई होत असल्याचेही समोर येते. त्यामुळे सामाजिक बंधने, धार्मिक कायदे आणि आर्थिक वास्तव यांचा गुंता पाकिस्तानमधील या व्यवस्थेत स्पष्टपणे दिसून येतो.
या सर्व घडामोडीमुळे पाकिस्तानातील अल्पसंख्यांकांची स्थिती, धार्मिक स्वातंत्र्य आणि आर्थिक धोरणे याबाबत देशांतर्गत तसेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चर्चा सुरूच आहे.
हेही वाचा :
महेंद्रसिंह धोनीवर मोठा अन्याय, सत्य समजताच येईल संताप, खळबळजनक माहिती समोर!
मोठी बातमी! बीजेपीचा बांगलादेशमध्ये झेंडा, लोकसभेची एक जागा जिंकली